Een mammoet in het Drents museum

25 februari 2015

Succesvolle organisaties staan voor de permanente uitdaging om het bereikte niveau te handhaven. Dat kan lastiger zijn dan het banen van de weg er naar toe. Succes wordt immers gemaakt door de medewerkers die de organisatie vormen. En die kunnen vertrekken. Of ziek worden.

Kwetsbaarheid kan ook van buiten komen. De zorg weet er alles van: aan nieuwe wet- en regelgeving komt geen einde. Sluwer zijn veranderingen die onopgemerkt binnensluipen. Die kwamen eens aan bod in een praktijkanalyse van een groepspraktijk. De mensen die de organisatie 25 jaar eerder waren gestart, waren gevormd door hun opleiding in de jaren ’70. Je kon hen gerust idealisten noemen. Eerst in de tropen werken en zo, voordat je in Nederland aan de slag ging. Er werd in de praktijk nauwelijks leiding gegeven; iedereen wist eigenlijk wel wat hem of haar te doen stond. Tot de praktijk ging groeien: POH’ers, een HAIO, meer assistentes als gevolg van toenemende wens op deeltijd-arbeid. Kortom: schaalvergroting. Maar ook: cultuurverandering. Jongere, nieuwe medewerkers brachten het fenomeen sms’en onder werktijd binnen. Een bron van ergernis voor de oudere lichting. De cultuur veranderde sluipenderwijs… maar er werd niet over gesproken.

Waarnemen zonder communiceren. Daar hebben onze ‘zuiderburen’ (uit jenever en achterdocht, heeft God de Drent gewrocht) een gezegde voor: ‘Zwieg’n en jao knikk’n. Oftewel: je mening hou je voor je. Kort geleden overkwam het de burgemeester van Assen. Toen zijn herbenoeming aan de orde was bleek uit het niets dat een meerderheid van de man af wilde… Hij en de CdK werden er volledig door overvallen.

Onlangs was ik in Assen voor een bezoek aan het Drents museum. In de catacomben stallen ze er vuistbijlen en veenlijken uit. Prachtig vormgegeven. Het complete skelet van een mammoet is er te bewonderen. Ook zo’n succesnummer dat zich sluipenderwijs liet verrassen: bovenaan de voedselketen, maar toen het klimaat alsmaar warmer werd, kon het niet snel genoeg door-evolueren. De dikke wolvacht werd van een bescherming tot een dodelijke complicatie.

 (Para-)medici herkennen onmiddellijk de diagnose: voorkomen is beter dan genezen. Topzorg spreekt nimmer vanzelf.