Zorg voor zwangere asielzoekers

22 april 2016

Benieuwd naar de zorgverlening aan zwangere asielzoeksters  vroeg ELANN/ROS Rebecca Nott naar haar ervaringen als verloskundige van New Life in Ter Apel.

 

Hoe ben je betrokken geraakt bij de zorgverlening voor asielzoeksters in het COA?

Via mijn voorgangster. Ik heb de praktijk in Ter Apel sinds 2007 overgenomen en sindsdien heb ik al contacten met het COA en ben ik betrokken bij de zwangeren in het asielzoekerscentrum in Ter Apel. De laatste jaren is het aantal asielzoekers en daarmee ook het aantal zwangere asielzoeksters explosief gestegen. Vooral  uit Syrië en  Eritrea en de laatste tijd ook uit Kosovo en Albanië.

Hoe ervaar jij de zorg voor asielzoeksters en in welke mate verschilt die van de reguliere zorgverlening?

De asielzoeksters zijn ons erg dankbaar dat wij hen ondersteunen met de zwangerschap in een onbekend land met andere gewoonten en vaak zonder familie en vrienden om hen heen. Door de cultuurverschillen is het een intensiever traject. Er is weinig bekend over het Nederlandse geboortesysteem en ook de kraamzorg is een onbekend fenomeen. Ze willen bij voorkeur niet door een mannelijke zorgverlener geholpen worden. Ook is er een taalbarrière. We bellen de tolkentelefoon wel tien keer op een dag. En het betekent ook dat je erg zorgvuldig werkt en communiceert. En altijd navraag doet of de boodschap is overgekomen.

Welke impact heeft het op jou en je praktijk(medewerkers)?

Het vraagt meer inspanning van mij en de overige verloskundigen in de praktijk om dezelfde kwaliteit te leveren als aan Nederlandse zwangeren. Er wordt intensiever gecommuniceerd met de zwangeren, het CO en de artsen van het Gezondheidscentrum Asielzoekers (GCA). Ook moet je veel meer uitleggen en via de tolken communiceren. Ook qua logistiek moet je meer organiseren. We hebben nu een verloskundigenpraktijk op het COA en dat bevalt heel goed, dan heb je alles bij de hand en hoeven de zwangere asielzoeksters niet meer met de taxi naar de praktijk te worden gebracht. Ook zijn de verhalen van de zwangere asielzoeksters vaak heftig. Het zijn soms hartverscheurende verhalen over verkrachting, afstaan van hun kinderen etc. Ook is er vaker een abortuswens. Maar gecombineerd met een dorpspraktijk geeft het ook veel voldoening, want je kunt veel betekenen voor deze zwangeren. Afgelopen jaar hadden we een verdubbeling van het aantal ingeschreven zwangeren. Dus we hebben in korte tijd een hele drukke praktijk gekregen en dat vraagt veel inzet en inspanning van iedereen die in deze praktijk werkt.

Zijn er speciale vereisten of voorwaarden waaraan een verloskundige moet voldoen om deze zorg te leveren?

Mijn collega’s en ik hebben echo-expertise, we hebben een aanvullende echo-opleiding gedaan. Dat is nu wel handig, want we hebben vaak te maken met zgn. ongecontroleerde zwangeren. Dat zijn zwangeren die nog geen begeleiding hebben gehad. Over het algemeen heeft deze groep zwangeren meer afwijkingen en complicaties. Hoe eerder we dit weten, hoe beter we hierop kunnen anticiperen. De echo’s maken we op onze verloskundigenpraktijk op het COA.Ook nemen we daar zelf bloed af bij de zwangeren. We controleren ze o.a. op MSRA.Ook willen we groepsvoorlichting gaan aanbieden. Samen met de gynaecologen, de kraamorganisatie, het COA en de GGD.

Hoe is de relatie met het naburige ziekenhuis in Stadskanaal en de kraamzorg t.a.v. de zorg voor zwangere asielzoeksters?

De samenwerking is goed en is juist door de komst van de asielzoeksters versterkt. We moesten in korte tijd goede protocollen en samenwerkingsafspraken maken op allerlei gebied. En dat heeft de samenwerking zeker bevorderd. We werken met één ziekenhuis, het Refaja te Stadskanaal en met één kraamzorgorganisatie, Het Groene Kruis Groningen. Hoe minder partijen, hoe sneller en beter je afspraken kunt maken. De kraamzorg werkt ook bij de pas bevallen zwangeren op het COA.

Worden verloskundigen ondersteund bij hun werkzaamheden voor asielzoekers?

Het werk hebben we in de praktijk moeten uitvinden.

We krijgen bericht van het COA dat er een zwangere is en dan komen we in actie. Er is een ketenrichtlijn Geboortezorg asielzoekster opgesteld door een landelijke werkgroep bestaande uit de NVOG, KNOV, COA, MCA en kraamzorg. Deze richtlijn voldoet niet bij de aantallen zwangeren in een aanmeldcentrum als Ter Apel. We zijn nu in gesprek met de werkgroep om de richtlijn aan te passen. We willen de richtlijn uitbreiden met interactieve groepsvoorlichting aan asielzoekers. Dan kunnen we per groep Syriërs,  Eritreeërs etc. voorlichting geven over zwangerschap, baring en kraambed. We hopen dat we hier binnenkort mee kunnen starten en dat dit landelijk navolging kan gaan krijgen.

Ook hebben we wekelijks multidisciplinair  overleg met de artsen van het GCA en medewerker van het COA. We bespreken dan welke zwangeren op transfer mogen, bijzonderheden zoals HIV etc. Maar ook praktische zaken zoals de aanschaf van een kraampakket of een BH worden besproken.

Zou jij het op je nemen van deze aanvullende zorg adviseren aan collegae?

Jazeker, als je stressbestendig bent en niet bang bent om hard te werken, dan zou ik het zeker adviseren. Het is heel dankbaar werk.

We zijn inmiddels experts. Door schade en schande wijs geworden en deze kennis zou ik graag willen delen met anderen zorgverleners.

Zijn er nog verbeteringen wenselijk t.a.v. de zorg aan zwangere asielzoeksters?

De voorlichting aan zwangere asielzoeksters willen we graag verbeteren en efficiënter inrichten. Vandaar onze gesprekken met de landelijk werkgroep om groepsvoorlichting op locatie te gaan geven per doelgroep. We onderscheiden twee groepen zwangeren. Zwangeren met een zwangerschapsduur van minder dan 34 weken en van meer dan 34 weken. Deze laatste groep blijft in Ter Apel en mag niet meer naar een andere locatie elders in het land. Ook willen we voorlichting gaan geven per taal of land. Dus aan een groep Syriërs of Eritreeërs. We schrijven een projectaanvraag m.b.v. ELANN/ROS die we in mei gaan bespreken met de landelijk werkgroep. En tot slot willen we de ketenrichtlijn geboortezorg asielzoeksters graag aanpassen aan onze ervaringen.